Bağlamsal Dijital Kimlik: Dijital Yerli–Göçmen İkileminin Ötesinde Öğretmenlerin Teknoloji Kullanımını Anlamaya Yönelik Kavramsal Bir Model

Öz

Dijital yerli–dijital göçmen ikilisinin yaygın kullanımı, eğitimde teknoloji entegrasyonuna ilişkin tartışmaları uzun süredir şekillendirmektedir. Ne var ki ilk olarak Marc Prensky (2001) tarafından önerilen bu ikili sınıflandırma, aşırı basitleştirme ve ampirik temelden yoksunluk gerekçesiyle giderek artan bir eleştiriye konu olmaktadır. Bu kavramsal makale, söz konusu ikilinin öğretmenlerin dijital pratiklerinin karmaşık, durumsal ve çok boyutlu yapısını kavramakta yetersiz kaldığını savunmaktadır. Eğitim teknolojisi literatüründeki eleştirel perspektiflerden hareketle bu çalışma, alternatif bir çerçeve olarak bağlamsal dijital kimlik kavramını ortaya koymaktadır. Önerilen model, dijital kimliği; kullanım bağlamı, bireysel etkenler (öz yeterlik, tutumlar, deneyim gibi) ve algılanan amaç arasındaki etkileşimle biçimlenen dinamik bir yapı olarak kavramsallaştırmaktadır. Modele göre bireyler, teknolojinin kullanıldığı özgül bağlama bağlı olarak dijital yerli, dijital göçmen ya da hibrit davranışlar sergileyebilmektedir. Makale ayrıca öğretmenlerin teknoloji entegrasyonundaki güçlüklerinin temelde kuşak farklılıklarından değil, özellikle pedagojik ortamlarda belirginleşen bağlama özgü değişkenliklerden kaynaklandığını öne sürmektedir. Bu bağlamda öğretmenlerin gündelik dijital akıcılıkları ile öğretim pratiklerindeki sınırlı teknoloji kullanımı arasındaki tutarsızlığı açıklamak amacıyla pedagojik dijital göçmenlik kavramı önerilmektedir. Dijital kimliği bağlamsal ve akışkan bir yapı olarak yeniden çerçevelendiren bu çalışma, eğitim teknolojisi araştırmalarının kuramsal gelişimine katkı sunmakta; öğretmen eğitimi, politika tasarımı ve gelecekteki ampirik çalışmalar için önemli çıkarımlar ortaya koymaktadır. Önerilen çerçeve, eğitimde teknoloji kullanımına ilişkin deterministik ve kuşak odaklı açıklamalardan uzaklaşarak daha incelikli ve davranış temelli anlayışlara geçiş için sağlam bir zemin oluşturmaktadır.